Banner
Мое ќоше

Со новинарството работата е завршена

Journalism-is

Не знам зошто ВМРО-ДПМНЕ не ги прифати веднаш сосема спокојно сите предлози и на ЗНМ и на Ванхауте, преговарачот на ЕУ за регулација на медиумите, кои и онака ништо не значат и не можат ништо да спасат. Веројатно расправата на власта и’ е потребна само да се одолжува времето и да не се донесат во глупава позиција нејзините новинарски поддржувачи.

Во Македонија работата со новинарството одамна е завршена во сите инстанции почнувајќи од носечкиот новинарски кадар до уредниците на рубрики и до главните уредници, до сопствениците на медиуми, а завршувајќи со штабовите во партиите и Владата која штедро ја отвори државна каса, од која секој ден се дистрибуира скапото масло од канабис за болниот од канцер да не ги чувствува болките. Болки нема, ама метастазите го заробија организмот. Новинарството од 2008 година наваму е на смртна постела, приклучено на апарати и постојано под морфиум. Тоа е генералната слика во која не се вклопуваат само уште неколку медиуми кои се само исклучоци, што го докажуваат правилото за неопходноста од неколку вентили кога цензурата е под висок напон.

Додека не дојде до смена на власта и враќање на слободата и демократијата, не може во македонските медиуми ништо да помогнат – ни законски измени, ниту не знам какви регулации и саморегулации, апели и активности на новинарски здруженија, судови на честа, јавни трибини и дебати на истомисленици. Во земја каде што цели осум години е воведена строга воена цензура, каде што се сменети повеќе гарнитури главни уредници и уредници на рубрики кои се назначуваат со партиски одлуки и амин на власта, каде што одделни благонадежни новинари се помоќни и посилни од сопствениците на медиуми и од нивните уредници, бидејќи ги носат ексклузивните вести од центарот за комуникации со јавноста на партијата на власт, не може ништо да помогне освен слободата. Дури и тогаш јуришот кој попрво да се седне во скутот на новата власт крие зад себе опасност дека не е научена историската лекција, иако лично мислам дека овој пат притисокот во медиумите беше толку силен и арогантен што промената на власта ќе биде доживеана како вистински празник на демократијата.

Повеќе пати досега прогнозирав и стојам на тоа дека најголемите бранители и апологети на актуелната власт ќе бидат најголемите нејзини критичари по бродоломот на „Титаник“. Тој филм на предвремено расцветување на новинарските сончогледи го гледавме повеќе пати во овие 24 години на демократија и слобода, но поради честите менувања на власта, на секои четири години, голем дел од стекнатите слободи и новинарски професионални стандарди медиуми успеваа барем донекаде да ги сочуваат и да ги применуваат во секојдневната работа. Но, во период од десет години неконтролирано владеење најголемиот број редакции станаа главни соучесници и креатори на постојаната агресивна пропаганда во Македонија, трагично уништувајќи се’ што остана од прилично високите демократски придобивки и стандарди во новинарството од кои, разбирливо, не бевме задоволни. Потрагата по уште подобри услови за унапредување на квалитетот во медиумите се претвори во фијаско. Жестоката пресија и отворено јавно корумпирање на медиумите доведе до ситуација да се деградира не само новинарството, туку да се промени и перцепцијата во јавноста што е тоа добро, професионално и објективно новинарство. Веќе не важи ни главната причина зошто во светот воопшто постојат медиуми. Кај нас се заборави и што е тоа новинарски подвиг. Прифатена е универзалната „куртон“ логика на режимите и диктатурите дека медиумите постојат за лагите да станат вистина, за манипулација со јавноста, за освојување и вечно задржување на власта. Објективното и навремено и професионално информирање на граѓаните остануваат лекции само во учебниците по новинарство на конзервативните факултети и во обуките на се’ уште постојните во светот угледни и добри медиуми кои се секогаш против центрите на моќ, злоупотребите на власта, организираниот криминал, корупцијата, примитивизмот, заостанатоста…

И еве сега да видиме на конкретни примери зошто не се применливи предлозите на Ванхауте и на ЗНМ и на опозицијата. Прво да тргнеме од вестите на нашите најгледани телевизии кои се најмоќното оружје на власта и каде што е воведена најголемата контрола и цензура на се’ што се објавува и каде што се води особена грижа за тоа што не смее да се објави. Во Македонија обичниот човек обземен со сиромаштијата и како да го помине денот тешко забележува дека најгледаните телевизии всушност немаат вести по урнекот на слободниот свет и според правилата на професијата . Наместо вести слушаме трактати, дезинформации, манипулации и лични размислувања на партиските водители. Е ,сега, ако се бара вестите конечно да бидат вести, информациите да бидат информации, тоа се прогласува од трубите на Владата за опасно загрозување на нивното поимање на демократијата. Такво нешто како голи неутрални вести без пропаганда и перење мозоци не може да помине. Загрижените уредници-патриоти во спрега со партиските штабови и преговарачи божем за регулација на медиумите веднаш ја исфрлија тезата дајте кој било европски закон каде што такво нешто е напишано и ние ќе го прифатиме.

Абе билмези едни, нигде во закон не пишува дека вестите треба да бидат вести, тоа е дел од политичката, комуникациската и општата култура со децении. Ако сака главниот уредник или уредникот на вести да соопшти свој коментар, или свое мислење, колумна или слично може тоа да го направи во специјално најавена рубрика, по вестите или за време на вестите, а не неговите размислувања да бидат вести. Такво нешто не пишува во законите, туку се подразбира и публиката таму знае да го казни ако некој тоа непишано правило го злоупотребува.

Во ниту еден закон во земјите на ЕУ и на слободниот свет не пишува дека и опозицијата е составен дел на политичкиот живот и на јавната сцена и дека мора да има простор за нејзините размисли, предлози и критики на одлуките и активностите на власта. Не е можен ни еден поголем проект на владата без консултација со опозицијата и без нејзино мислење не само во парламентот, туку и во медиумите. Тоа се правила кои ги нема во законите, но кои се свето правило во новинарството. Ниту во еден закон не пишува дека дебатите на политичките противници се дел од обврските на новинарите и медиумите, тоа би било смешно да пишува во некаков закон во западните земји кога тоа правило важи откако постојат медиуми и откако постои парламентарна демократија. Замислете каква бура од смеење би предизвикал предлогот во која и да е земја на западна Европа да се смени законот за јавно информирање и во него да се напише дека задолжително треба да и’ се даде простор на опозицијата на ТВ-каналите со национална концесија, или на локалните телевизии да се слушне што мислат и предлагаат претставниците на опозицијата во локалната самоуправа каде примарни се комуналните проблеми и општествениот стандард на граѓаните.

Во кој закон може да се регулира присуството на опозициските лидери еднаш на десет години на строго контролираните национални телевизии како што тоа се случи во Македонија. Со кој закон треба да се регулира дека пред секои избори партиските лидери мораат да се соочат во дебата, или како што се вели во дуел, пред јавноста да ги презентираат своите ставови, програми и идеи кога тоа е неразделив дел од парламентарната традиција, а не решение на закон.

Нашата несреќа е во тоа што дури и кога сето ова би се прифатило како законско решение ќе остане само на хартија, тоалетна или „палома“, сеедно, бидејќи додека со Македонија управува нелегитимна власт за која има сериозни сомнежи дека е освоена на нерегуларни избори, не може да се очекува никаков напредок во медиумската сфера. Во зема во која извршната власт го контролира целосно парламентот, во која судството е диригирано од политиката и каде што во медиумите владее строга цензура и самоцензура, која трае со години, дефинитивно не помагаат промени на закони, туку промени на власта и на свеста кај граѓаните. Ништо друго.

(Објавено во Утрински)

Коментирај:

коментари:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *