Banner
Ориент експрес

Референдумот не е избори

referendumЌе беше многу полесно ако немаше референдум и ако една генерација одговорни и храбри политичари, предводени од премиерите Зоран Заев и Алексис Ципрас, со одлуки на парламентите на Македонија и Грција го ратификуваа договорот и ја презедоа одговорноста за разрешување на повеќедеценискиот спор и на тој начин ги отворија вратите за мир, добрососедство, партнерство и за поддршка на македонските евроатлантските интеграции. Стратегиската цел од витален интерес не може да биде осудена бидејќи е историски оправдана. Таквата определба цврсто се потпира на Уставот и на законите бидејќи има телеолошка правна димензија кога целта (телеос) е од пресудно значење за иднината на државата и на граѓаните.

Толкувањата на запирките и на точките, на тежината на отстапките, во тој случај не држат вода бидејќи договорот е општ генерички поим кој опфаќа сè и чија реализација е остварување на фундаментална цел за иднината на државата.

Предлози да нема референдум, да одлучува само Собранието, имаше, но за жал не беа прифатени затоа што определбите на ВМРО-ДПМНЕ и на СДСМ одамна беа соопштени како популистички понадици спакувани ѓоа за утеха на граѓаните дека нема да бидат заобиколени кога треба да се донесе конечната одлука. ВМРО-ДПМНЕ прва ја пласираше оваа своја определба заради намалување на тензиите кога водеше преговори со Грција. Стравот да не се загуби власта поради отстапки ги принудуваше политичарите на власт на криење зад граѓаните, демек, последниот збор ќе го дадат тие. Од друга страна, неприфаќањето на компромис со Грција носеше поени во јавноста, особено со заострување на односите со соседот пред секои избори и кај нас и кај нив. Социјалдемократите ја прифатија истата доктрина сосема непотребно уште кога беа во опозиција, под уплав да се придржуваат на највисокиот демократски чин да одлучува народот, што не е секаде подеднакво оправдано и секаде не значи дека референдумот е баш демократска определба. Особено се ризични референдумите во повеќеетничките општества, како нашето, ако постојано се напрегнати односите меѓу етничките заедници и ако нема меѓусебна доверба. Со секое јавно изјаснување на избори или на референдум лесно се предизвикуваат тензии, конфликтни ситуации и продлабочување на поделбите со националистички и шовинистички пораки и манипулации.

Колку беа оправдани да речеме референдумите во Швајцарија да не им се даде правото на глас на жените. Швајцарците, за жив срам на светот, последни во Европа, дури длабоко во 20 век, изгласаа право жените да гласаат. Тоа е некогаш цената на највисокиот демократски чин на изјаснување. Повиците за иселување на немакедонците и неправославните и „одземањето“ на правото да се изјаснуваат на референдумот се пуштени во оптек наголемо низ социјалните мрежи и партиски телевизии со отровен јазик на омраза.

Но, нејсе, да не плачеме за истуреното млеко – што е, тука е. Референдумот е распишан. Одиме на гласање. Ништо не може да се реши со лесно во Македонија, па ни повеќедецениската заедничка консензуална определба на сите парламентарни политички партии и на мнозинството граѓани за припаѓање на Европа и за членство во НАТО и во ЕУ. Само пред десетина дена Собранието донесе едногласна декларација на сите пратеници и од власта и од опозицијата дека цврсто стојат на определбите за членство во НАТО и во ЕУ. Но, очигледно, тоа не е доволно да се прифатат отстапките направени во договорот со Грција. Сега тежината на одговорноста само навидум е пренесена од политичарите и од Собранието и е префрлена на 1.800.000 граѓани, колку што се запишани во Избирачкиот список, кои треба да одлучат дали ќе дадат поддршка на договорот што е услов да се спроведе во дело и Македонија да стане членка на ЕУ и на НАТО. Или, пак, ќе се стопираат тие заеднички определби на мнозинството граѓани со бојкот на референдумот што е сосема различно од тоа ако мнозинството граѓани гласа дека договорот е неприфатлив, односно дека е неприфатливо да се стане членка на ЕУ и на НАТО со отстапките кои се неправни.

Со други зборови, сè е јасно ако мнозинството граѓани гласа „за“ или гласа „против“ и ако е исполнет цензусот во референдумското изјаснување. Тогаш одлуката во двата случаи е чиста и силно обврзувачка да се спроведе волјата на граѓаните. Ако претпоставиме дека над 800.000, или дури 900.000 граѓани гласаат „за“, а сепак, за малку цензусот не е исполнет поради бојкот, или неизлезеност, дали неуспешноста на референдумот ги стопира сите идни чекори на институциите на државата и договорот со Грција станува ништавен поради немање цензус. За да не се случи тоа, Собранието треба веднаш со одлука на мнозинството пратеници и со издржано правно образложение да го овласти претседателот на Собранието да ја потпише одлуката за ратификација на договорот бидејќи претседателот на државата одбива да ги изврши своите обврски. Ете, затоа, референдумот е консултативен. Во оваа фаза кога работите не се завршени и не може да биде поинаков освен консултативен.

Сосема друга работа што целиот амбиент за референдумско изјаснување е неповолен, полн со манипулации и валкани пропаганди со јазик на омраза, со лаги за содржината на договорот, кој со ништо не ги нарушува основните идентитетски придобивки на македонскиот народ. Ниту е изгубено името Македонија, ниту националната, ниту верската, ниту јазичната припадност. Сите се признаени со договорот. Останува името Македонија како суштина, останува македонскиот јазик како најсилно идентитеско обележје, останува националната припадност Македонец и македонското државјанство. Отстапките со додавка северна и други компромиси се многу помало зло од губењето на шансата да се биде дел од Европа и да се стане членка на НАТО и на ЕУ.

Референдумот дефинитивно не е избори и партиски натпревар кој ќе ја освои власта кои досега ги имаше на десетици пати и ќе ги има и натаму, туку историско изјаснување на граѓаните за иднината на Македонија. Шанса што е добиена првпат откако постои државата, со голема неизвеснот дали уште еднаш ќе се повтори, затоа најголема е одговорноста на Владата и на Собранието да се искористат сите уставни и законски можности да се остварат највисоките стратегиски цели и приоритети на државата. Тоа се членството во ЕУ и во НАТО.

(Објавено во Независен весник)

Коментирај:

коментари:

Овој текст има 3 коментари

  1. nacional-patriot

    Ti Erole so maksimata koja glasi:”Mnogupati povtorena laga,stanuva vistina”.Tvoeto uporno drzhenje za toa i stav deka megjupartiskiot dogovor go garantira makedonskiot identitet e besmislica.Ne samo poradi faktot deka tamu ne go pishuva toa i ne samo poradi izjavata na Cipras kade kazha deka makedonskiot identitet ne go priznavaat,ne samo poradi izjavata na Kodzias kade shto kazha deka mozhe sosedite samo neoficijalno da kazhuvaat deka se Makedonci,tuku i poradi dogovort na rezhimot so Sofija vo koj se devalvira i relativizira makedonskiot identitet i jazik.Sofija i napravi usluga na Atina so toa shto vo toj dokument shto go prifati rezhimot vo Makedonija,isto taka nikade ne se spomnuva makedonskiot narod,se relativizira so “zaednichka istorija”,a makedonskiot jazik e pretstaven samo kako ustaven,dodeka so megjupartiskiot dogovor se stava fusnota na makedonskiot jazik vo OON.Toa nemashe da bide problem dokolku takva fusnota imaa i site jazici od slovenskata grupa.Samo lekomisleni naivci kje poveruvaat deka so toa pochnuva da se prifakja makedonstvoto od Sofija i Atina.Osven izjavite na Cipras i Kodzias,da ne se zaboravi i izjavata na pretsedatelot na sofiskata akademija na naukite i umetnostite vo koj direktno go negira makedonstvoto.Iako pomina godina od potpishuvanjeto na dogovorot pomegju rezhimot i Sofija,ushte ne pochnuva da se primenuva zatoa shto ako pochne da se primenuva,kje se vidi shtetnosta za Makedonija i Makedoncite.Vrhushkata od SDS poradi prifakjanjeto na baranjata na negatorite na makedonstvoto,krivichno kje odgovara.Toa e neizbezhno.Ne sum iznenaden od tvojata iskazhana rezerva kon pochituvanjeto na narodnata volja.Tvojata kariera pochna i se razvivashe vo nedemokratski sistem i iako ne ja opravduvam,ja razbiram tvojata nedemokratska opredelba.Kvazidemokratite se zalagaat samo elitisti da donesuvaat odluki i da ne se pochituva narodnata volja.A glasanje protiv mozhe da se pokazhe i so neizleguvanje na izbori i na referendum.

  2. EdnaDUMA

    Nitu Korab nitu Pirin ne se pomestija edna godina po dogovorot so Bugarija

  3. Ајван Доктор®

    Едно е јасно, македонската армија не ги исполнува основните стандарди на НАТО, па оттаму ако вооптшо добиеме членство тоа ќе биде заради стратешките интереси на НАТО, а не заради „посветлата“ иднина на македонските граѓани. Македонската држава не ги исполнува ниту основните норми да стане членка на ЕУ, па ќе стоиме на прагот пред самиот влез уште долго после 2025. Пред таа година е невозможен влезот во ЕУ и тоа треба на граѓаните јасно да им се наведе. Референдумот како консултативен може единствено да служи како анализа на расположението на граѓаните кое варира во зависност од силината на пропагандата „за“ или „против“, па така се менува и „народната волја“ која за потребите еднаш беше со поддршка од преку 80-90 одсто, а сега е драстично намалена во корист на вмровското спинување за свои потреби – заштита на здружената мафијашка банда. Наспроти тоа, Заев и СДСМ ја докажаа својата неспособност да ја вратат Македонија во нормален колосек, па наместо општествениот интерес на оние кои се платени да го спроведуваат, предничи нивниот личен интерес за молзење на државната каса. Без оглед што тоа го прави транспарентно и што криминалот и корупцијата веднаш излегуваат на виделина потребна е акција за сузбивање на ваквиот тренд, што секако повлекува смени на раководни лица и оставки на функционерите. Баравме промени, па оттаму невозможно е нив да ги направиш со истите луѓе кои претходно дружеле со едниот (претходниот), а сега другаруваат со новиот режим. Тоа се однесува и на бизнисмени (има и членови на СДСМ) чиј бизнис цветаше (и) со ДПМНЕ, но и на пониските чиновници во јавниот сектор и на лицата вработени само за да доставуваат информации во партискиот штаб. Неопходна е чиста метла за да се очисти сметот, не таква од која паѓа одамна нафатено ѓубре.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *