
Децата кои се родија во независна Република Македонија веќе се зрели луѓе со полни 25 години. Доволно време да се оформат како слободни и образовани личности. Тие што пак ја дочекаа самостојноста малолетни веќе се во поодминати години кога е рано да завршиш, а доцна да почнеш. Историчарите велат тоа е голем период во еден човечки живот, но во историјата е само миг. Политичарите пак цели 25 години зборуваат за остварување на вековните стремежи на народот.
Утре Македонија одбележува четврт век од својата независност, како и секоја година ќе се изнаслушаме говори за големите успеси и високи дострели мерено по критериумите и на историјата и на биолошките закони за потрошени 25 години од животот. Единствено нема ништо да слушнеме кои стратегиски цели и приоритети се остварени во изминатите две и пол децении што е повеќе од половината период што го имаа претходниците за изградба и развој на првата федерална држава 1944-1991 година. Се разбира, нема да ги споредувам двата периода оти се неспоредливи не само за начинот како е стекната слободата и со кои жртви 1944 и 1991 година, туку и поради нерамноправните стартни позиции на тие што ја курдисаа првата македонска држава со она што го почнаа нивните наследници во 1991 година. Тоа е повеќе работа за новите генерации непристрасни историчари кои допрва треба да се изборат за својата независност и самостојност.
Она што сега е мерливо и претставува универзален аршин за успешноста на една држава и вкупен општествен развој е фактот што Македонија во изминатите 25 години не ја оправда независноста и самостојноста и не ги оствари вековните стремежи на граѓаните. Ни една од главните цели на државата не е реализирана. Напротив, опасноста за нејзиниот опстанок е се’ поголема поради долготрајните политички и економски кризи, меѓуетничките тензии, се’ поголемата сиромаштија, бесперспективноста и високиот бран на иселување на младите и образовани луѓе од татковината. Со податоците на легално иселени луѓе од Македонија се шпекулира бидејќи не се земаат предвид тие што заминале со туѓи пасоши и што таму кај што живеат и работат се регистрирани како државјани на други држави, најчесто членки на ЕУ.
Општоприфатена мерка за успешноста на политиката во светот е како живеат граѓаните, колку се подобрил нивниот личен и општествен стандард за време на управување со државата на една власт. Колку се подобрил квалитетот на живеење по критериумите и нормите на Обединетите нации, колку се подобрила безбедноста и сигурноста на државата и на граѓаните. Во новонастанатите држави основна мерка за напредокот е колку е изградена правната држава и владеење на правото, како функционираат институциите на системот и уставната поделба на власта на извршна, законодавна и судска, односно колку е самостоен парламентот, Уставниот суд, монетарната политика и медиумите. Политичките критериуми како слободата и демократијата се основниот предуслов за вкупниот развој, вклучувајќи го и економскиот развој, културниот, науката, образованието, здравството, спортот… Следуваат изградбата на современа инфраструктура и заштитата на човековата околина. И се разбира евроатланските интеграции во двата најголеми светски економски и воени сојузи ЕУ и НАТО како врвен приоритет на сите нови држави во Источна и Југоисточна Европа.
Овие определби и во Македонија се јасно запишани во речиси сите партиски програми, во парламентарни декларации и резолуции, во Уставот, во меѓународни договори и документи, тие се главна тема на сите предизборни ветувања и се определба на огромното мнозинство граѓани. И ако по 25 години се постави најлогичното прашање што од тоа е остварено. Одговорот е катастрофален. Ништо. Буквално ништо. Во многу нешта дури сме зад 1991 година. Ниту е подобрен стандардот на населението, тој се’ уште заостанува зад 1989 година и на личен и на општествен план. Назадуваме мерено според просекот на стандардот што Македонија го имаше во споредба со тогашната Европска заедница, денес ЕУ. Квалитетот на живот според стандардите на ОН е со најбавен раст и е меѓу најлошите во Европа. Сиромаштијата е драматично зголемена во периодот на независноста. Инфраструктурата се’ уште не е изградена на пристојно ниво, а и тоа што е претходно е изградено не се одржува. Слободата, демократијата, човековите права, владеење на правото и функционирањето на институциите на системот се сериозно загрозени и одамна не функционираат. Грубата партизација на државата, владеењето без контрола, корупцијата и организираниот криминал се евидентни со еклатантни и емпириски докази. Независноста на медиумите и судството е во полоша состојба и од 1991 и од 2008 година. Граѓаните на Македонија се жртви на постојана валкана пропаганда и војна за власт. Евроатланските интеграции и членството во ЕУ и во НАТО се вратени на преткандидатскиот статус без изгледи нешто да се помрдне напред. Сите соседи што беа зад нас на патот за Европа сега се пред нас. Иселувањето и натаму тече како река. Во државата остануваат тие што не можат да заминат и привилегираните и клиентите на политиката.
За сите овие промашувања, погрешни политики и неостварени приоритети и стратегиски интереси досега има само оправдувања, решенија нема. Секогаш е некој друг виновен за сите стратегиски и историски грешки. Во изминатите 25 години главните политички ривали до 2006 година ја преземаа наизменично одговорноста да ги остварат интересите на граѓаните. ВМРО-ДПМНЕ 14 години е на власт од кои последните десет непрекинато, девет годни се на СДСМ и две години експертската влада на првиот премиер Никола Кљусев. Колку што остварија од главните приоритети на државата и на граѓаните, толку и ја оправдаа независноста и самостојноста на Македонија. Решенија се’ уште нема на повидок.
(Објавено во Утрински)

