Banner
Мое ќоше

Хаос ин Лаос

(Фото: OSCE)

(Фото: OSCE)

Хаос е најпристојниот збор што приличи на последиците од длабоката криза во која со години живееме во страв што ќе донесе утрешниот ден, во исчекување и надеж дека ќе победи разумот и ќе се стави крај на неизвесноста и Македонија, конечно, ќе тргне во правилна насока. Дека цели 10 години одиме по погрешен пат, потврдуваат станиците до кај сме стасале.

Стигнавме на перонот на најсиромашната земја на Европа, со најмали плати и најмногу невработени, со најголема беда и сиромаштија. На оваа постојка гротескно изгледаат фалбите за големите успеси што сме на врвот по брзина на отворање фирма, што сме меѓу земјите со најниски даноци и добра бизнис-клима. Преведено на народен јазик прашањето е во што е ќарот и големиот успех ако за три секунди и нула денари отвориш компанија за производство на магла. Или какво фајде има ако најниските даноци само ја зголемуваат сиромаштијата на армија луѓе и контото на најбогатите. Дали добра бизнис-клима е што фирмата за производство на магла автоматски банкротира штом дувне првиот ветер. Затоа вестите за зголемување на вработеноста и стандардот на населението, за подобриот квалитет на живот, за големите успеси и достигнувања на оваа станица се доживуваат повеќе како несолена шега и сатира отколку како вистина. Власта и политичките водачи се гордеат со своите резултати, а граѓаните се срамат од својата сиромаштија. И едното и другото е точно ама бедата не се гледа, таа се крие, а успесите со барабани и таламбаси ги слават само привилегираните.

Тоа е амбиентот во кој кога не функционираат институциите на системот, или работат селективно по нарачка, најважната алатка е лагата или доктрината како да се најдат оправдувања и виновници за сопствените слабости и грешки. Трагичните последици од едно авторитарно владеење се покажуваат со сета своја грдотија во сите пори на животот. Деновиве имаше неколку настана на кои им прилега насловот Хаос ин Лаос, иако само симболично се совпаѓа со историските настани од минатиот век. Ги слушам судиите колку им било тешко да судат поради непослушни новинари. Плачат и се жалат како мали деца дека новинарите се најголемите виновници за лошата претстава во јавноста за македонското судство во сите инстанции. Ауу… си реков колку сме биле влијателни и моќни, па чесните и добри судии ги донесовме на ова дереџе, никој во државата да не им верува. Нашите судии суделе според закон, никој на нив не можел да влијае, нема корупција, нема нарачани пресуди и апсења, нема средновековни притвори, нема политички затвореници, нема недопирливи функционери… Правдата еден ден ќе ги стаса сите. Арно ама ете оваа идилична слика ја расипуваат новинарите. Судијката која му изрече четири и пол години затвор на новинарот Кежаровски за текст напишан пред сто години, во кој се разобличува една судска фарса со лажно заштитени сведоци не му се налути на јавниот обвинител кој пред таа да изрече пресуда соопшти во весникот „Вест“ дека Кежаровски треба да биде казнет најмалку четири години. Се разбира храбрата судијка не го послуша јавниот обвинител и изрече казна од четири и пол години. Сакам да ја прашам јавно уважената судијка, каде што таа слушнала дека негде во светот пред да изрече судијата пресуда јавниот обвинител преку медиуми кажал колку треба да биде осуден човек кој судот се’ уште не го прогласил за виновен со судска одлука. Ете тоа не и’ пречело на судијката да крене глас што јавниот обвинител и’ ја „диктирал“ пресудата преку „Вест“. Природно – и за ова се виновни новинарите. Тие треба само да доаѓаат во судот на шалтер да ја земат пресудата и да ја објават од точка до запирка како е напишана. Толку. Не смеат ништо друго да пишуваат, да коментираат и да размислуваат.

И лекарите се огорчени на новинарите што ја драматизираат ситуацијата поради серија смртни случаи на деца и родилки. Докторите бараат од новинарите право на грешка, велат во цел свет се греши и во најугледните светски клиники умираат пациенти по лекарска грешка. Така е, се случуваат катастрофални грешки и во врвните болници низ светот. Но дали и таму за тоа молчат медиумите, или жртвите од лекарските грешки се ударни вести. И таму ли молчат обвинителите и судиите како кај нас. Знаат ли нашите огорчени лекари на новинарите колку доктори во тие земји се осудени поради грешка со фатални последици, колку од нив годишно остануваат без работа и без лиценца, колку грешки се откриени и јавно признаени и колку пари платиле оштета клиниките на оштетените пациенти и нивните семејства. Разликата е во тоа што кај нас сите се безгрешни, не се знае колку луѓе заминале од овој свет поради лекарска грешка, а не се сеќавам дека некој кај нас зел праведен износ за надомест поради лекарска грешка. Се’ уште никој не ги демантираше бројките дека во Македонија повеќе луѓе умираат годишно поради погрешно лечење отколку од природна смрт. Нормално и за ова се виновни новинарите бидејќи објавуваат непроверени податоци, а проверени нема.

Политичарите се жалат на новинарите поради клевети, навреди, лаги и манипулации. Власта е лута на една група новинари кои преку други свои избрани и подобни новинари ги нарекува предавници, непријатели, соросоиди, странски платеници… Опозицијата пак се жали на одземената слобода на новинарите, воведената строга цензура, нарушениот професионализам, корумпираноста на уредниците и на новинарите. Опозицијата е бесна поради спрегите на власта и сопствениците на најголемиот број влијателни медиуми, особено телевизиите, на контролата врз јавниот сервис МРТ и на забранетиот пристап во медиумите на јавни личности кои различно мислат од власта и критички ги анализираат одлуките на владата и на парламентот. Опозицијата тврди дека во Македонија се проскрибирани илјадници луѓе кои ги препознаваат грешките на власта. На сите ним им е оневозможено да зборуваат на телевизиите и во весниците, интернет-порталите кои директно или индиректно се финансирани од владата и партиите на власт. Тие немаат каде да го кажат своето мислење освен преку социјалните мрежи и неколку медиуми кои се’ уште одвај егзистираат. Така ќе биде се додека опозицијата не стане власт, а власта не биде опозиција. Потоа следи истата приказна од почеток.

Во суштина односите политика – новинарство во Македонија повеќе години е една тажна и несреќна приказна која мислам дека сите ја знаат. Власта успеа преку контролираните медиуми да наметне целосно паралелен медиумски простор во кој доминираат корумпираните медиуми и апологетско новинарство. Од една угледна и влијателна професија, значајна за развој на демократските процеси и на слободата и заштита на човековите права направена е вистински пустош уривајќи ги професионалните норми и стандарди на најниско ниво во последните четириесет години. Формирана е провладино и партиско здружение на новинари кое ништо друго не работи, освен што ја велича власта и открива предавници и непријатели меѓу професионалните и добри новинари. За жив срам.

И некои деловни луѓе се пожалија деновиве преку своите комори на новинарите за големите штети што му се нанесува на стопанството поради нивното драматично прикажување на кризата, бидејќи бизнис-климата е извонредна и Македонија постигнува одлични резултати. Бизнисот цвета, а новинарите го овенуваат како пролетни рани мразеви.

Што може на сето ова да се каже дека, всушност, овој хаос е поради изгубената доверба, поради режимот и задушената демократија, оневозможеното владеење на правото, политичкиот и партиски клиентелизам и корупцијата која длабоко навлегла во сите пори на битисување, почнувајќи со мито од породилната клиника, па се’ до погребалното претпријатие. Дури и пред бога не одиме сите еднакви. Во ваков амбиент што можат да прават соучесниците во хаосот освен да удираат по последиците. Не можат да удрат против причините, оти причината се тие самите.

За утеха на малубројните професионални новинари е фактот што во сите овие набројани случаи ги напаѓаат само нив, а не послушниците на власта. И уште нешто чинам многу важно, не слушнав ниту еден саглам и угледен судија, лекар, политичар, и деловен човек за своите проблеми да обвинува новинари.

(објавено во Утрински)

Коментирај:

коментари:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *