
Томе Аџиев, првиот македонски лустратор, со денови плаче што неговото животно дело доживеа дебакл пред правдата. Управниот суд на Македонија веќе на 20 лустрирани од прекиот суд на Аџиев им ги поништи пресудите, а се очекува сите што се жалеле, уште 20 луѓе, да бидат судски „рехабилитирани“, барем во оваа инстанца, ако не се изврши политички притисок на Вишиот управен суд. Доколку се жалеле сите 200 жигосани, обвинети и осудени како соработници на тајните полициски служби, најверојатно одлуките, до една, на лустрациската комисија би биле поништени бидејќи не е почитувано основното право на обвинетите прифатено од римското право во сите судски постапки во целиот свет, дури и во режимите макар и формално, а тоа е што ниту еден осуден не е сослушан и не му е дадена никаква можност за одбрана.
Така, и дома и пред меѓународниот суд во Стразбур македонската оригинална лустрација, позната како пресметка со политичките неистомисленци, доживеа целосен пораз, тежок крах, што е само уште еден веројатно стоилјадити доказ дека тој трагичен театар што траеше со години беше партиски наметнат уште од првата идеја да се гонат вештерки цели 20 години по независноста според арогантно натурен закон кој нема никаква допирна точка со елементарни правни норми. Наместо прочистување на општеството, добивме валкање и оцрнување на луѓе и познати јавни личности, заслужни дејци, некои одамна починати. Извалкани се луѓето без ниту еден релевантен доказ, туку само врз основа на разни извештаи на агенти. Гротеската со лустрацијата на Аџиев беше во тоа што се земаа како крунски доказ извештаите на агентите на Удба и државната безбедност составувани по кафеаните залиени со алкохол и со изнудени лажни искази на врбувани луѓе кои многу често и кога биле правени не биле земени како доказ и не биле процесуирани од тогашните полициски и судски власти.
Сите укажувања дека станува збор за политичка пресметка и обид за историски фалсификат беа отфрлени бидејќи на власта и’ требаше една ваква сеирџиска мелодрама која прерасна во трагедија, во која помалку беа важни луѓето кои навистина настрадале од кодоши и поткажувачи и од некогашниот систем, туку беше важно да се компромитираат противниците на сегашниот режим. Затоа самата идеја да се донесе закон за лустрација имаше во себе вградена фабричка грешка бидејќи беше од политички мотиви, а не од државни интереси, или некаков придонес кон демократијата. Ако мотивите беа од слободарска природа некогашните кодоши во новиот систем да не можат да дојдат до високи позиции и ако мотивацијата беше за вистинско прочистување на општеството од грешките и злоупотребите во комунизмот, тогаш ќе се тргнеше од политичка и судска рехабилитација на настраданите од кодошлакот, а не од лов на денешните критичари на власта.

Ова идеја за лустрација оди на душа на Стојан Андов. ВМРО-ДПМНЕ и Груевски ја прифатија со големо одушевување и од неа направија јавна судница во Македонија баш по теркот на инквизицијата. Андов повеќе пати се оградуваше од Законот и ги појаснуваше своите мотиви зошто му подарил на својот тогашен коалициски партнер ваква опасна играчка, дури и јавно се откажа од унакажаниот закон што е коректно, но мотивацијата на искусниот политичар останува сомнителна и за неа нема рационално објаснување. Андов добро ги знае двете причини, на тоа укажаа многу луѓе зошто ваков Закон не беше спроведлив во практиката. Прво, клучен беше ограничувачкиот фактор, поминаа 20 години по независноста на државата и цели 40-50 години откако се направени вистинските злодела со затварање во затвор на невини луѓе, познати творци и револуционери осудени со нарачани пресуди. Тешко ќе се најдеа преживеани кодоши и нарачатели на тие злодела, освен неколку луѓе во длабока старост. Ова беше познато уште од самиот почеток на идејата да се прочистува општеството на ура според дневно- политички потреби. Тоа е што се однесува до големите случаи на монтирани процеси и пресметки во периодот по Втората светска војна, времето на Информбирото до педесеттите години од минатиот век и неколку поединечни случаи на идеолошка, творечка и персонална пресметка во седумдесеттите години.
Историскиот фалсификат со Законот за лустрација се криеше во обидот Македонија и Југославија да се изедначат со режимите на Исток, Русија, Источна Германија, Албанија, Романија, Бугарија,Чехословачка, Полска…. што е далеку од вистината и од историските факти. Разликите меѓу Југославија и земјите зад „железната завеса“ беа добро познати и на Запад и на Исток. Со сите свои мани и грешки, југословенскиот систем беше далеку над тврдите диктатури на Исток. Не беше тоа идеално општество, но за многу земји дури и со повеќепартиски систем беше пример, кој се предаваше на светските универзитети. Американци докторираа на југословенскиот самоуправен систем. Некому многу му требаше и Македонија и Југославија да се стават во ист кош со комунистичките диктатури.
По своите јавни жалопојки за пропаднатата мисија насетувам дека Томе Аџиев, кој влезе во колективното помнење на граѓаните како партиски инквизитор, се’ уште не може да разбере зошто никој од власта не се грижи што ќе биде со нивната нарачка и тотален неуспех на лустрацијата. За да му биде појасно Аџиев треба да ги преслуша снимките од бомбите на Заев за да сфати колку таму има материјал за една нова лустрација. Тој да имаше такви докази и снимки, макар сечени, лепени и монтирани, половина Македонија ќе ја лустрираше.
Сега останува да видиме колку ќе чини оваа авантура со лустрацијата и политичката пресметка по тужбите што ќе уследат на оштетените личности и семејства. Има нешто што не може да се надомести со ниту една пресуда. Тоа е штетата по угледот на државата, од историскиот фалсификат и од страдањата на невините луѓе обесени на столбот на срамот само за да се соберат политички поени. Со овој Закон за лустрација им е нанесена голема штета и на вистинските страдалници од некогашниот режим и нарачателите на злодела и монтирани судски процеси. Добро е што целата оваа фарса од идеја до реализација доживеа тотален крах.
(Објавено во Утрински)

