Banner
Мое ќоше

Алоо влада, гаснете го пожарот додека е искра

evra

Кој рече дека политичката и моралната криза нема да се одразат врз економијата. Запален е пожарот во банките од политичките пиромани. Треба да се изгасне веднаш, со една кофа вода и малку ум, додека е само искра. Граѓаните страхуваат оправдано за своите пари и се’ повеќе ги менуваат денарите за евра. Тие што еднаш дебело се изгореа сега дуваат и на матеница. За жал, решението не е ни во комерцијалните банки, ни во Народната банка, туку во политичките кабинети. Банките можат да интервенираат до некаде, потоа браната се урива. Само разрешувањето на политичката криза е трајно решение. Ако не уследи брза разврска на кризата, ќе го гледаме журналот од југословенскиот филм.

Банките можат да бидат и стабилни и полни со пари, државата може да има големи девизни резерви, Народна банка може секој час да интервенира и да покажува стабилност, ама брзото повлекување на штедните влогови и редиците пред банките ништо не може да ги спречи, ако нема политичка стабилност и излез од повеќегодишната криза. Ниедна банка, ниедна компанија, ниедна држава, не може да издржи нагло повлекување на огромниот износ на штедни влогови кои во Македонија изнесуваат повеќе милијарди евра во денарска и друга девизна противвредност.

По првото претпразнично трчање по менувачниците и по банките, мораше да уследат не само смирувачки соопштенија за стабилноста на банкарскиот систем бидејќи тие, колку и да се точни, внесуваат поголем сомнеж и недоверба. Беше неопходна брза иницијатива на Владата со конкретни чекори за разрешување на политичката криза. Првиот чекор требаше да го направи Никола Груевски со предлог за одлагање на изборите додека не се постигне во земјата помирна атмосфера со јасна назнака дека изборите ќе се одржат кога ќе бидат исполнети сите договорени обврски меѓу партиите според договорот од Пржино. По симнување на блокадата од медиумите и укинување на цензурата и пречистување на избирачкиот список, а зошто да не и по извршен попис, изборите можат да се одржат најверојатно во многу порелаксиран амбиент некаде во октомври, ноември.

Груевски требаше да ја испрати спроти Велигден и смирувачката вест дека на Специјалното обвинителство нема да им се прави никакви пречки во работата, напротив ќе се оневозможат сите попречувања на правдата за што побрзо да уследи судскиот епилог за веќе покренатите истраги и тужби за злоупотреби и кршења на законите кои произлегуваат од незаконски прислушуваните разговори. Додека нема судска разрешница по евентуалните обвинителни акти против него и додека не се донесе ослободителна судска пресуда, Груевски треба да обзнани дека нема да се кандидира на избори.

Сето ова е неверојатно за наши услови и прилики, но тоа се правилата во светот на демократијата и владеење на правото. До овој степен на кризата, ваквите предлози се научна фантастика, но нивното игнорирање ако почне стампедото пред банките станува сурова реалност, за жал, многу задоцнета кога веќе ништо не може да се спаси. Кој го памти распадот на Југославија може да раскажува.

Вториот чекор мора да биде на претседателот на државата Ѓорге Иванов да престане со денови да бара правни решенија од експерти и да игра на картата време, туку да ја повлече безусловно аболицијата која предизвика бура од протести. Експертите кажаа дека таа може да се повлече како што е и донесена. Истите правни советници кои го подучија претседателот на таква одлука сега треба да го научат и како да си ја повлече одлуката. Дали по овој дебакл на отворена сцена претседателот Иванов ќе поднесе оставка, тоа веќе зависи од растегливоста на неговите сфаќања за одговорноста по една ваква лична бламажа и срам за угледот на земјата во светот. Попречувањето на правдата со колективна ретроактивна и идна аболиција на осомничени високи функционери предизвика жестоки реакции, па дури и закани со санкции од највлијателни држави во светот. Аболицијата на претседателот се сфати и дома и надвор како озаконување на криминалот и поддршка на режимот.

Третиот чекор е на опозицијата да покаже кооперативност и да ги прифати ваквите предлози кои во најголем дел се во согласност со нивните барања. Ако не стасаат од владата и од лидерите на партиите на власт, опозицијата треба повторно да ги предложи бидејќи брзиот политички договор за целосно остварување на договорот од Пржино би значел и брз крај на паниката меѓу граѓаните и одбегнување на банкарската криза. Истовремено тоа би предизвикало големо олеснување и во Брисел и во Вашингтон и враќање на Македонија на патот кон демократијата и деблокирање на нејзините евроатлантски аспирации.

Вака набројани во новински текст, овие потези изгледаат едноставни и логични, но не се остварливи бидејќи се утопистички и не се во согласност со нашата сурова реалност. Политичките лидери кои ја предизвикаа кризата и кои се носители на злоупотребите на власта и на своите овластувања со флагрантно кршење на законите, не се подготвени да ги помрднат работите од забетонираното место. Не помагаат сите добри намери и притисоци од домашната јавност, од протестите на граѓаните, а уште помалку укажувањата од Америка и ЕУ, од ОБСЕ и други асоцијации за заштита на човековите права и слободата на медиумите, за функционирање на непристрасно судство…

Меѓутоа, има и една друга реалност. Ако заговорниците на избегнување и маргинализирање на позитивните притисоци за владеење на правото и враќање на слободата и демократијата, мислат дека и овој пат ќе се извлечат со доктрината секое чудо за три дена и со убави вести за големи успеси, чинам, многу се излажале. Ако тргне стампедото за спасување на своите пари, овој пат нема да помине како колона овци пред кланица. Тој бес и револт од евентуално блокираните пари, загубите од раскинување на договорите, менување на денарите за девизи под неповолен курс кој неминовно ќе се предизвика поради големата побарувачка на девизи ќе ги прегази сите на кои им е поважна власта од потта и крваво заработените пари на граѓаните.

Ова со сигурност може да се потврди ако повозрасните паталци се сеќаваат на своите загуби од замрзнатите штедни влогови при распадот на Југославија. Крвавата разврска на југословенската криза во добар дел е и поради грабежот на парите на граѓаните.

Се разбира, македонската и југословенската криза имаат огромни разлики и не можат да се споредуваат, но претпразничното невообичаено повлекување на парите од банките и трката по евра по менувачниците мирисаат на дел од таа криза која може да прерасне во голема трагедија ако неспособноста и алчноста на политичарите треба трипати да ги платат граѓаните. Еднаш, со даноците и полнење на државната каса, вторпат со враќање на задолжувањата и баснословните кредити на расипничката власт и третпат, не дај Боже, со замрзнување на нивните животни заштеди и губење од нивната вредност.

Тоа политичките елити не смеат да си го дозволат. Пред да почнат велигденските празници, мора да испратат добра вест за граѓаните на Македонија. Во спротивно, ако експлодира психозата, мав им е работата, нивните политички кариери ќе завршат пред какви било избори. Ова незадоволство што сега се манифестира низ градовите на Македонија ќе биде мачкина кашлица во однос на тоа ако некој посегне по милијардите евра на граѓаните, односно ако не ја изгасне искрата додека не букнала во голем пожар.

(Објавено во Утрински)

Коментирај:

коментари:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *