Додека траат преговорите меѓу мачките да престанат да ги јадат глувците, така ми личат партиските надмудрувања за слобода на медиумите, многу поучен и гротескно очигледен е последниот пример на манипулација која фрла сериозен сомнеж на регуларноста и интегритетот на изборите цели пет месеци пред да се одржат. Срамен е начинот на кој е претставено во јавноста истражувањето на јавното мислење во Македонија, направено од Американскиот републикански институт ИРИ. Брука невидена, ама во поплавата од лаги се’ може да се проголта кога веќе ништо не остана од честа, достоинството и еснафлакот во занаетот.
Во теренска анкета изработена во септември-октомври со 1.106 граѓани на репрезентативен примерок, испитаниците одговараат на низа клучни прашања поврзани со нивната иднина и воопшто за правецот во кој се движи државата. И сега погледнете што е објавено, а што премолчено од медиумите за кои власта и самите лиценцирани новинари тврдат дека се слободни и професионални. Во наездата на груба злоупотреба и манипулација со медиумите, бербатењето на ИРИ помина без проблеми, бидејќи претставата за професионално информирање на јавноста одамна во Македонија е изменета, со што е направено едно од најголемите злосторства со одземање на веќе стекнатите медиумски слободи со уништување на основата на демократијата.
Еве како тоа изгледа во практиката на контролираните медиуми кои имаат голема превласт. Со фанфари и еуфорија се најавени резултатите од истражувањето на ИРИ. Овој пат нешто што доаѓа од Америка се нарекува угледно и многу професионално. Не било лошо се’ што е маде ин Америка. И еве ја ударната вест која се врти нонстоп веќе три дена и три ноќи: ВМРО-ДПМНЕ е со двојна предност пред СДСМ. За владејачката партија се определиле 24 отсто од испитаниците, а за најголемата опозициска партија 12 отсто. Лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски, има 18 отсто поддршка од јавноста, а лидерот на опозицијата, Зоран Заев, има поддршка само од 5 отсто. На прашањето дали Груевски заслужува реизбор на премиерското место, 35 отсто од граѓаните одговориле позитивно. И толку, ни збор повеќе.
Ајде сега да видиме што премолчеа „слободните и професионални“ медиуми во своите „куртон“ вести, вклучувајќи го и јавниот сервис МРТ кои ја трујат со години јавноста со валкани пропаганди, а овој пат со денови го гледавме, слушавме и читавме до зла бога карикирањето на истражувањето на ИРИ.
Вистина е дека 35 отсто од испитаниците мислат дека Груевски треба да биде пак премиер, ама го нема податокот дека 52 отсто се изјасниле дека Груевски не го заслужува премиерското место. Така во македонскиот професионален журнализам 35 стана повеќе од 52. Вистина е дека Груевски има рејтинг од 18 отсто, а Заев од пет отсто. Ама нема ни збор што значи кога само 18 отсто веруваат во способноста на премиерот да ја води владата.
Целосно е премолчен фактот дека граѓаните немаат доверба во демократскиот систем за што еден од директорите на ИРИ оценува дека гори „црвено светло“. Понатаму истражувањето потврди дека граѓаните со години воопшто не веруваат во судскиот систем. Три отсто од анкетираните сметаат дека сите луѓе имаат еднаков третман во судските процедури, а само осум отсто веруваат дека сите граѓани се еднакви пред судот. Како главна причина за тоа, 46 отсто од испитаниците сметаат дека е виновна политиката. Судовите се означени како најголемо легло на корупцијата. Цели 45 отсто од граѓаните мислат дека во судовите царува митото.
Сомневањата во врска со интегритетот на предвремените избори искажани во анкетата се големи и очигледни. Цели 52 отсто од испитаниците мислат дека државните институции не се способни да се справат со нерегуларностите доколку се случат на денот на изборите. Исто така, крајно загрижувачки е фактот што преку една третина од анкетираните сметаат дека гласањето на денот на изборите не е тајно. Оваа недоверба во слободата на гласање е многу поголема отколку на минатото истражување. Мнозинство граѓани, 43 отсто, сметаат дека за ова се виновни партиите, а 19 отсто се убедени дека владата ги замешала прстите во ограничувањето на слободен избор и на неприкосновеноста на граѓанинот тајно да гласа. И натаму најпроблематичен е избирачкиот список. Во неговата веродостојност не веруваат 44 проценти од испитаниците. Цели 56 отсто од граѓаните не знаат како да проверат дали се наоѓаат на избирачкиот список.
И уште многу други значајни сознанија дава анкетата на ИРИ, ама за тоа владините медиуми и јавниот сервис МРТ не кажаа ни збор. На пример, едно од клучните прашања во сите предизборни анкети кои го одредуваат расположението на јавноста е дали во правилна насока се движи државата. Во Македонија, според анкетата на ИРИ, цели 48 отсто од граѓаните мислат дека државата се движи во погрешна насока. Што е за 15 отсто повеќе од истражувањето што ИРИ го направи лани во мај веднаш по парламентарните избори.
Еве толку што се однесува до медиумските слободи и професионализмот во контролираните мас-медиуми. Што мислите, почитувани читатели, што ќе се објави од следната анкета на ИРИ, да речеме, некаде пред изборите, ако опозицијата е изедначена, или во предност пред власта. Сечам рака дека ништо нема да се објави. Пардон, ќе се објави дека ИРИ и Америка коваат заговор против Македонија.
(Објавено во Утрински)


